Osmanli ordusu kurulusundan 20. yüzyilin basina kadar kara ve deniz kuvvetleri olmak üzere teskilâtlanmisti. 1909-1910 yillarinda Avrupa ordu teskilâtina giren Hava kuvvetleri 1912'de de Osmanli Devletinde kuruldu.

Osmanlilarin kurulusunda ordu asiret kuvvetlerinden meydana geliyordu. Fetihlerin genislemesiyle gönüllülerin feth edilen yerlere iskânla da Türkmen bey ve kuvvetlerinin katilmasiyla asker miktari artip teskilâtlanmaya gidildi. Beylik akinci ve gönüllü kuvvetlerine ilâveten 1361 yilinda yaya (piyâde) ve müsellem (süvâri) olmak üzere muntazam ve dâimî ordu teskilâti kuruldu. Osmanli kara kuvvetleri piyâde süvâri eyâlet askerleri teknik ve yardimci siniflardan meydana gelirdi. Piyâdeler; acemi yeniçeri cebeci topçu top arabacilari lagimci humbaraci ocaklari olmak üzere yedi ocaga ayrilirdi. Süvâriler de; sipâhi silâhtar sag ulûfeciler sol ulûfeciler sag garipler sol garipler bölükleri olmak üzere alti bölüge ayrilirdi. Eyâlet askerleri timarli sipâhiler ve yerli kulu teskilâti olmak üzere ikiye ayrilirdi. Timarli sipâhiler Osmanli ordusunun en önemli kismi olup; timar sâhipleriyle bunlarin beslemek ve yetistirmekle yükümlü olduklari cebelülerden meydana gelirdi. Yerli kulu teskilâti; yurtiçi geri hizmet kale kuvvetleri teskilâti olmak üzere üç bölümdü. Yurtiçi teskilâti; belderanlar cerahorlar derbendciler martalozlar menzilciler voynuklar gruplarindan; geri hizmet teskilâti yaya ve müsellemler ile yörüklerden; kale kuvvetleri teskilâti azaplar gönüllü ve beslilerden meydana gelirdi. Akincilar Osmanli ordusunun öncü kuvvetleri olup kurulusuna gelismesine ve genislemesine çok hizmetleri geçti. Akincilar onlu sisteme göre teskilâtlanmislardi.

Deniz kuvvetleri (Donanma): Osmanli Deniz Kuvvetleri Karesi Mentese Aydin gibi denizci beyliklerin hâkimiyet altina alinmasiyla sâhip olunan gemi ve personeliyle kuruldu. Ilk zamanlarda Karamürsel Edincik ve Izmit'teki gemi insâ tezgâhlari Sultan Birinci Bâyezîd Han (1386-1402) zamâninda Gelibolu Sultan Birinci Selim Han (1512-1520) zamaninda Haliç Sultan Birinci Süleyman Han (1520-1566) zamâninda Süveys ve zamanla Ruscuk Birecik tersâneleri kuruldu. Bu tersânelerde kürekli ve yelkenli gemiler îmâl ediliyordu. Buharli gemilerin kesfiyle 1827'de donanma Bugu denilen bu gemilerle de donatildi. Kürekli gemi çesitleri olarak; uçurma karamürsel aktarma üstüaçik çete kayigi brolik celiyye çamlica sayka firkate mavna kalite girab sahtur çekelve kirlangiç bastarde ve kadirga kullanildi. Yelkenli gemi çesitlerinden de; ates agripar barça brik uskuna korvet kalyon firkateyn kapak ve üç ambarli kullanildi. Donanma-i Hümâyûnun basi 1867 yilina kadar kaptan-i derya bu târihten sonra da bahriye nâziri ünvânini tasidi. Osmanli donanmasi muazzam teskilâti kuvvetli harp filosu cesur üstün kâbiliyetli kaptan ve leventleriyle Karadeniz Ege Denizi Akdeniz ve Kizildeniz'e hâkim olup Hind ve Atlas Okyanuslarinda Osmanli sancagi ile armasini dalgalandirip temsil ediyorlardi. Osmanli donanmasinin 27 Eylül 1538 târihinde müttefik Avrupa devlet ve kavimlerinden meydana gelen Haçli donanmasina karsi kazandigi Preveze Deniz Zaferi bugün de Deniz Kuvvetleri günü olarak kabul edilmektedir.

Osmanli ordusunda atessiz atesli koruyucu silâhlar kullanilmaktaydi. Atessiz silâhlar; kiliç ok sapan bozdogan topuz da denilen gürz kamçi dögen balta meç simsir gaddara yatagan hançer kama mizrak cirit kantariye kastaniçe süngü zipkin tirpan çatal halbart mancinik müteharrik kule; Atesli Silâhlar; sayka zarbazen miyane zarbazen sahî zarbazen sakloz dranki bedoluska marten ejderhan kolonborna miyane balyemez adlarindaki toplar sishaneli karabina çakmakli fitilli çesitleriyle tüfek tabanca kullanilirdi. Zirh karakal migfer kalkan da düsman silâhindan muhâfaza için kullanilirdi.

1839 Tanzimat ilânina kadar ordu-yu hümâyûnda mülkî vazifeleri de olan askerî rütbeler sunlardir: Sadâret vezir beylerbeyi ülâ sancak beyi alaybeyi kaymakam binbasi sagkolagasi yüzbasi mülâzim-i evvel mülâzim-i sânî zâbit vekili basçavus onbasi nefer. Son devir askerî rütbeler ve Ikinci Abdülhamîd Han (1876-1909) zamâninda 1900'de subay maaslari: müsîr (maresal) iki yüz elli altin ferik (korgeneneral) yüz altin mirliva (tümgeneral) altmis altin miralay (albay) yirmi bes altin kaymakam (yarbay) on sekiz altin binbasi on iki altin kolagasi (kidemli yüzbasi) on altin yüzbasi bes altin mülâzim-i evvel (üstegmen) iki buçuk altin mülâzim-i sâni (tegmen) iki altin nefer (er) bir mecidiye bir altinin beste biri). Bu maaslar net ve kesintisiz olup her ay da ihsân-i sahâne (pâdisâh hediyesi) alan pekçok subay vardi.

Alıntıdır